Jurist
MacWereld.nl raadpleegde hiervoor Arnoud Engelfriet; ICT-jurist, octrooigemachtigde bij Philips en beheerder van Iusmentis met meer dan 350 artikelen over ICT en recht.

(Lees ook deel 1 en deel 3 in deze serie.)

Unlock-software
De iPhone kent net zoals veel mobiele telefoons een simlock. Het uitschakelen daarvan is echter een stuk lastiger dan het intoetsen van de juiste code.

Aanvankelijk was er nog een soldeerbout voor nodig, maar recentelijk is ook software beschikbaar gekomen die dit volautomatisch doet zonder dat de hardware hoeft worden opengemaakt.

Deze software (bijvoorbeeld AnySIM of iUnlock) maakt gebruik van een programmeerfout in de software in de modem van de iPhone. Door deze fout is het mogelijk om met speciale commando's (een buffer overflow) de controle op provider uit te schakelen, waardoor de iPhone simkaarten van elke provider accepteert.

Je eigen eigendom hacken
Dit soort trucs wordt normaal gesproken 'computervredebreuk' genoemd: het binnendringen in een computersysteem via een technische ingreep.

Binnendringen in je eigen computer is natuurlijk niet verboden. Daarom denken veel mensen "de iPhone is mijn eigendom, en dus mag ik hem unlocken".

Het lijkt dus toegestaan om met programma's als AnySIM de simlock-controle in de iPhone uit te schakelen. Alleen, om een iPhone zo ver te krijgen dat je deze unlock-software kunt gebruiken, moet er het een en ander gebeuren.

En daar zitten grotere juridische problemen.

Beveiliging
Apple heeft het namelijk onmogelijk gemaakt om zomaar software te kunnen installeren op een iPhone. Hiervoor moeten er eerst twee dingen gebeuren:

- de iPhone moet worden geactiveerd ("Activation").
- de iPhone moet worden aangepast zodat er uitvoerbare bestanden op kunnen worden gezet ("Jailbreaking").

Activatie is de eerste stap voordat je iets met een iPhone kunt doen. Dit doe je normaal gesproken via iTunes zodra je een abonnement met de provider afsluit.

Hierbij stuurt de iPhone drie getallen naar een server van Apple: het Device ID, het IMEI serienummer van de telefoon en de ICCID, het serienummer van de SIM-kaart.

Activatie
De server berekent hiermee een activatiecode die is voorzien van een digitale handtekening. De iPhone controleert of deze handtekening correct is, en als dat zo is, wordt de functie geactiveerd. Om die code te controleren, gebruikt de iPhone een digitaal certificaat.

Het omzeilen van de activatiecode gebeurt door eerst het certificaat te vervangen en vervolgens een activatiecode te maken met een nieuwe digitale handtekening. Die digitale handtekening kan dan worden gecontroleerd met het vervangende certificaat.

Het maken van zo'n vervangend certificaat is juridisch geen probleem. Bij dit omzeilen moet de iPhone voor de gek gehouden worden.

Deze probeert te communiceren met de server van Apple maar moet worden omgeleid naar de computer van de eigenaar van de iPhone, zodat deze de vervangende activatiecode kan terugsturen. Dit kan zonder moeilijke technische trucs.

Nu zijn deze afzonderlijke stapjes wellicht nog wel legaal, maar daarmee is niet gezegd dat de hele procedure dat ook is.

Inbreken
Het kopen van een breekijzer, het dragen van een bivakmuts en het bij een garagedeur staan zijn alledrie legale dingen, maar wie ze alledrie achter elkaar doet, loopt een groot risico achter de tralies te gaan wegens poging tot inbraak.

De Nederlandse wet kent een aantal bepalingen aangaande "hacken", het aanpassen, verwijderen of omzeilen van technische maatregelen om een apparaat iets anders te laten doen dan de bedoeling is. (Hacken in de oorspronkelijke betekenis dus.)

De belangrijkste hier is artikel 32a Auteurswet. Dit artikel verbiedt het verspreiden of "uit winstbejag voorhanden hebben" van middelen die uitsluitend een technische voorziening ter bescherming van software verwijderen of omzeilen.

Het is goed verdedigbaar dat de activatie-functie een dergelijke technische voorziening is. Bescherming van software wil zeggen dat bepaalde functies niet zomaar gebruikt kunnen worden, maar pas na invoering van een code of andere handeling.

Het bekendste voorbeeld hiervan is shareware: deze mag gratis worden gebruikt gedurende een zekere tijd, of bepaalde functies zijn uitgeschakeld, tot de software wordt geregistreerd. Ook zijn er programma's die serienummers ("serials") genereren om een illegale kopie van software te activeren.

Die middelen moeten trouwens wel uitsluitend bestemd zijn voor het uitschakelen van de voorziening. Een hex editor is dus niet verboden, ook al kun je er software mee aanpassen zodat de beveiliging het niet meer doet. Het omzeilen zelf is niet strafbaar.

Simlock
In die rechtszaak uit 2002 die ik in het eerste deel noemde, werd uitgemaakt dat het verwijderen van een simlock niet onder dit verbod valt, want een simlock was geen computerprogramma. Maar dit activeren betreft de hele functionaliteit van de iPhone, niet alleen de simlock-schakeling.

Beschermt de activatie de software in de iPhone?

Ik zou zeggen van wel. Het was Apple's bedoeling dat de software pas te gebruiken was nadat de iPhone zichzelf had aangemeld bij haar server. Dat kun je vergelijken met een shareware-auteur die bepaalde functies uitschakelt tot je de software registreert (en betaalt).

Dus waarschijnlijk kan Apple op dezelfde bescherming rekenen als de shareware-auteur. Daarmee is het verspreiden van activatie-tools een strafbaar feit waar zes maanden cel op staat.

Zelf activeren
Een eindgebruiker die alleen zijn eigen iPhone activeert, is daarentegen niet strafbaar.

Dat zou hij alleen zijn als hij het "uit winstbejag" deed, maar dat gaat niet op bij de iPhone. Die wordt immers zonder subsidie verkocht. Welke winst kan deze eindgebruiker dan maken door zelf te activeren in plaats van het de provider te laten doen?

Conclusie: het zonder iTunes zelf activeren van je iPhone is niet strafbaar, maar het verspreiden van software die dit kan doen wel.

Maar na het activeren van de iPhone heb je nog steeds geen werkende SIM-unlock; het toestel moet immers nog van een jailbreak worden voorzien en daarna kan de echte SIM-unlock pas worden uitgevoerd.

Of het jailbreaken en unlocken van de iPhone al dan niet is toegestaan behandelen we in Deel 3 van "iPhone unlocken in Nederland: is het legaal?"

Met dank aan Arnoud Engelfriet.

Dit artikel is meer dan een jaar oud en daarom gearchiveerd.
- Reacties op dit artikel worden niet meer getoond.